اهداف و رویکردهای مجتمع آموزشی مفید

زمینه سازی برای رشد و تعالی فرزندان خانواده های مذهبی در راستای رسیدن به حیات طیبه متکی بر ایمان و عمل صالح و کسب مهارت های زندگی و ویژگی های شهروند مطلوب جهانی برای زیست فعال و اثرگذار در جهان متکثر کنونی مبتنی بر ارزش ها و آموزه های مکتب اهل بیت (ع).

بیانیه چشم‌انداز

انتخاب اول خانواده ها و دانش آموزان کوشای مذهبی به عنوان مدرسه زندگی

بیانیه ارزش ها

 

  •  حفظ و ارتقای هویت ملی و دینی
  •  حفظ کرامت انسانی:

    پاسخگویی
    احترام به انتخاب‌ها و تفاوت‌های فردی
    حفظ کرامت انسان ها فارغ از دستاوردهای شان
    حسن ظن و اعتماد به گفتار و رفتار دیگران و پرهیز از پیش داوری
    التزام به رعایت حقوق افراد اعم از کارکنان و مشتریان

  •  اهمیت سرمایه های انسانی:

    قدردانی
    وفاداری سازمانی
    تعادل کار و زندگی

  •  صداقت و شفافیت در فعالیت ها

    گردش آزاد اطلاعات بین واحدهای مختلف مجتمع، اولیا و دانش آموزان

  •  یادگیرندگی و تغییر پذیری

    تسهیم دانش با سایرین
    سازمان باز در تعامل با جامعه
    روحیه نقدپذیری

  • افزایش سلامت جسمی و روانی

    احساس امنیت
    پرهیز از مقایسه و ایجاد رقابت
    کاهش عوامل استرس زا
    نشاط و شادابی محیط

تعریف واژه های کلیدی مرتبط با سند راهبردی مجتمع آموزشی مفید

حیات طیبه

من عمل صالحاً من ذَكَرٍ اَو اُنثَي و هو مؤمنٌ فَلَنُحيينَّه حيوهً طيبه و لنجزِينَّهم اَجرَهم بِأحسِن ما كانوا يعملون

هر كس، مرد يا زن، عمل صالح انجام دهد و مؤمن باشد قطعا او را با زندگی پاکیزه ای، حیات (حقیقی) بخشیم و مسلما به آنان بهتر از آن چه انجام می دادند، پاداش خواهیم داد. قرآن کریم، نحل 97

حيات طيبه(زندگی پاک) وضع مطلوب زندگي بشر در همه ي ابعاد و مراتب، براساس مباني و ارزش هاي الهي براساس نظام معیار مکتب اهل بیت است كه تحقق آن باعث دست يابي به غايت زندگي يعني قرب الهي خواهد شد. بر این اساس مدرسه شرایط را برای آگاهی، علاقمندی و عمل آزادانه و آگاهانه دانش آموزان به نظام معیار فراهم می کند. دست یابی به زندگی پاک که در عرصه های فردی، خانوادگی و اجتماعی می تواند ظهور یابد، ناشی از ایمان و عمل صالح است. بنابراین زندگی پاک نتیجه و حاصل تربیت صحیح است. درک عمیق معنای زندگی و فلسفه حیات در مبانی و منابع اسلامی، پشتوانه نظری مدرسه زندگی را تامین می کند. در مدرسه زندگی که هدفش زمینه سازی برای درک حیات طیبه است؛ دانش اموزان در مواجهه با همه پدیده ها از جمله آموزه های مذهبی دارای نقش عاملیت هستند و اعمال مذهبی را با انتخاب خود انجام می دهند. البته دامنه ی اختیار آن ها تا حدی است که به تقابل و تبلیغ در مقابل نظام معیار تعبیر نشود و نیز به آزادی سایرین لطمه وارد نکند.

شهروند مطلوب جهانی

امروزه به واسطه­ی «جهانی شدن»، سرنوشت تمامی افراد، سازمان­ها و حکومت­ها بیش از پیش به یکدیگر گره خورده و تأثیرات این فرایند بر تمامی حوزه­های فعالیت بشری، غیرقابل­انکار گردیده است. در ادامه و به دنبال طرح مفهوم «شهروندی جهانی» انتظارات جدیدی از آموزش و پرورش به عنوان عامل معنابخش به زندگی افراد و وسیله ای برای پرورش شخصیت انسان و رفع نیازهای اجتماعی، شکل گرفته است. در جهانی که با چالش های فراوانی از جمله تبعیض در استفاده از منابع، شکاف فقیر و غنی، برخورد حذفی با عقیده مخالف، ترویج عقاید خرافی و تعصب آلود، تروریسم و و نظایر آن روبروست؛ تربیت شهروندانی جهانی که خواهان دنیایی سرشار از صلح، برابری، عدالت، امنیت، احترام به عقاید و فرهنگ های متفاوت و نژادهای مختلف هستند، ضروری می نماید. از سوی دیگر در محتوای آموزشی کتاب های درسی کودکان در حوزه آموزش شهروندی، بیشتر بر تربیت شهروند ملی، با هدف تقویت انسجام ملی تاکید شده است. لذا جای طرح مباحث و موضوعات جهانی با تاکید بر مفهوم شهروند جهانی خالی به نظر می رسد. از این رو مجتمع آموزشی مفید بنا بر مسوولیت اجتماعی خود، تربیت شهروند مطلوب جهانی را به عنوان یکی از اهداف مهم تربیتی خود برگزیده و معتقد است؛ تربیت انسان های مومن و متعهد به آرمان های نظام جمهوری اسلامی ایران با ویژگی های شهروند مطلوب جهانی می تواند در ایجاد ایرانی آبادتر و دنیایی بهتر موثر باشد.

از نظر مجتمع آموزشی مفید شهروند مطلوب جهانی کسی است که:

  • با توجه به نزیک شدن جوامع به هم و ارتباطات جهانی، دایره عمل خود را برای انتفاع و پایداری جهانی بزرگ تر از محل زندگی خود توسعه می دهد. نسبت به جهان وسیع تر آگاه است و دارای حس ایفای نقش به عنوان یک شهروند جهانی می­باشد.
  • قوانین اجتماعی حاکم بر جامعه خود را می شناسد و عامل به آن هاست و همچنین توانایی درک و شناسایی هنجارهای فرهنگی خود در جهت غنی تر ساختن و توسعۀ فرهنگ بومی و قومی را دارد. او ضمن شناسایی عناصر اصیل فرهنگ بومی خود، در تعامل با فرهنگ های دیگر نقش فعال و سازنده ای دارد.
  • در انتخاب افعال خود به سطح وسیعی از ارتباطات سیستمی می نگرد و نسبت به این­که جهان از لحاظ اقتصادی، سیاسی، اجتماعی، فرهنگی، تکنولوژی و زیست­محیطی چگونه عمل می­کند، آگاه است.
  • برای توسعه و شناخت خود از مسائل اجتماعی برنامه دارد و به شناخت خویش و کشف و فهم دیگران مبادرت می ورزد.
  • در طول زندگی خود نسبت به دیگران احساس مسئولیت دارد و در طیف وسیعی از سطوح محلی تا جهانی، مشارکت و فعالیت می­کند و بخشی از زندگی خود را مصروف نیازمندان جهان می کند.
  • برای دیگران و عقایدشان بر مبنای برابری احترام قائل است و توانایی درک و تفاهم و پذیرش تفاوت های فرهنگی را دارد و در حل تعارضات خود با دیگران با روش های مسالمت آمیز، توانمند است.
  • در برقراری ارتباط مؤثر با دیگران توانمند است.
  • مهارت ابراز خویشتن را دارد.
  • توانایی در کار کردن با دیگران به صورت همکاری و پذیرفتن مسئولیت های اجتماعی خویش را دارد.
  • رابطه دوستانه و توام با مراقبتی با طبیعت و محیط زیست دارد.
  • از بی­عدالتی اجتماعی منزجر است و توانایی درک حقوق انسان ها و دفاع از آن، چه در جامعۀ خویش و چه در جامعۀ بین المللی را دارد.
  • برای ایفای نقش جهانی حود به زبان بین المللی و کاربرد فناوری اطلاعات مسلط است.

دانش آموز کوشا

با توجه به این که عبارت دانش آموز کوشا در بیانیه چشم انداز آمده، لازم است به این نکته توجه شود که تاکید این واژه در بیانیه چشم انداز بر این است که مدارس مفید باید به گونه ای عمل کنند که مورد انتخاب دانش آموزان کوشا باشند. بنابراین این ویژگی شرطی برای گزینش دانش آموز نیست، بلکه وظایفی را برای برنامه آموزشی و درسی مدارس مفید ایجاد و ایجاب می کند. میزان نزدیک شدن به این چشم انداز و این که دانش آموزان کوشا چقدر مدرسه مفید را به عنوان اولویت اول مدرسه زندگی انتخاب کرده اند، پرسشی است دقیق و حساس که بررسی آن نیاز به کار پژوهشی دارد. انجام این پژوهش در آینده می تواند میزان تحقق چشم انداز را نشان دهد.

کوشایی در یک دانش آموز این گونه تعریف می شود:

تلاش مستمری است که او برای نیل به توسعه متوازن و جامع خود در ابعاد ذهنی، جسمی، اجتماعی و معنوی اختصاص می دهد. از این رو دانش آموز کوشا:

  •  در تمامی زمینه ها و ابعاد ذهنی، جسمی، اجتماعی و معنوی فعال است و صرفا در زمینه تحصیلی کوشا نیست.
  • به دنبال یادگیری است و برای مطالعه اولویت قایل است.
  • او در کلاس درس تمرکز و توجه دارد ودر فعالیتهای کلاسی مشارکت می کند.
  • دانش آموز کوشا در زمینه درسی بی تفاوت نیست؛ بلکه با تلاش و پشتکار است و به طور کلی در زمینه های تحصیلی عملکرد ضعیفی ندارد. (بعضا دانش آموزانی هستند که در زمینه درسی تلاش می کنند، تکالیف یادگیری را انجام می دهند ولی در نتایج آزمون ها نمرات خوبی بدست نمی آورند. باید توجه کرد که این دانش آموزان هم کوشا هستند. همچنین ممکن است که دانش آموز در برخی از دروس عملکرد ضعیفی داشته باشد ولی در سایر دروس مستعد باشد و عملکرد خوبی داشته باشد. به طور کلی نمی توان گفت این دانش آموز کوشا نیست.)
  •  تصور ما بر این است که حمایت های اولیا و مربیان، دانش آموزان را به کوشایی ترغیب می کند.

خانواده مذهبی

خانواده های مذهبی مورد نظر مجتمع آموزشی مفید خانواده‌هایی مسلمان و شیعه هستند كه نسبت به تربيت مذهبي فرزندان خود غافل وبي‌اعتنا نیستند و همچنین در امر تربیت دینی فرزندان خود شیوه معتدلی دارند و از افراط و تفریط در این زمینه پرهیز می کنند. خانواده‌هاي مذهبي دوست دارند فرزندان خود را با مفاهيم ديني و مذهبي مانوس کنند؛ اعتقادات و باورهاي مذهبي را به فرزندان منتقل كنند. نگران وضعيت اعتقادي فرزندان خود هستند و تلاش مي‌كنند با آموزش مفاهيم ديني و كمك به فرزندان در جهت پيروي از آنها سعادتمندي را براي آنها به ارمغان بياورند. اين خانواده‌ها تلاش مي‌كنند در تربيت فرزندان خود تا آنجا كه ممكن است دستورالعمل هاي ديني و اعتقادي را از طریق ایجاد محیط تربیتی مناسب والگوپذیری در فرزندان خود درونی سازند.

رفتار و اعمال والدين خواه ناخواه در فرزندان و نظام ارزشی آنان تأثير مي‌گذارد. فرزندان با چشماني تيزبين به رفتار و گفتار والدين توجه مي‌كنند. نكته‌اي كه بايد به آن توجه كرد اين است كه عمل والدین بسيار تأثيرگذارتر از بيان آن هاست. بنابراين اگر خانواده‌ها رفتارهاي مذهبي را براي فرزندان خود مي‌پسندند،‌ ابتدا خود بايد الگوي عملي باشند. اگر والدين دروغ گويي را نمي‌پسندند اول خود بايد صادق باشند. اگر احترام به بزرگتر را طالب هستند خود بايد به بزرگترها احترام بگذارند. اگر به نماز و حجاب فرزندان خود علاقه‌مندند ابتدا خود بايد به نماز و حجاب عملاً اهميت بدهند. والدين آن‌گاه در تربيت ديني توفيق مي‌يابند كه خود به آنچه مي‌گويند عامل باشند.

در عین حال توجه به این نکته ضروری است که در دیدگاه تربیتی مفید معیارها از الگوها مهم تر هستند. به عبارت دیگر باید تلاش کرد که دانش آموزان به این درک برسند که الگوها را با توجه به معیارها ارزیابی کرده و آگاهانه در مورد انتخاب یا رد آن ها اقدام کنند.

مدرسه زندگی

اخیراً در بسیاری کشورها اهداف برنامه درسی در مدارس را به شکلی تدوین کرده اند که فرد و دانش آموز برای آینده خود و زندگی کردن در اجتماع آماده گردد. این مسأله نه تنها با هدف ارتقاء زندگی افراد جامعه در نظر گرفته شده است بلکه به منظور رونق محیط کسب و کار و در نتیجه رشد و توسعه کشورها لحاظ گردیده است. در مجتمع آموزشی مفید، مفهوم”مدرسه زندگی” ضمن بهره‌گیری از تجربه های بین المللی با معنایی متناسب با مفاهیم فرهنگی و بومی کشورمان مطرح می گردد.

“مدرسه زندگی” نهادی زنده، پویا و تعالی یابنده است که همه‌ی عناصر انسانی آن در تعامل خلاق و فعال با یکدیگر، در مسیر حیات طیبه و به سوی رشد فکری، ایمانی، علمی، عملی و اخلاقی در حرکت و مجاهدت می‌باشند.
مدرسه زندگی مدرسه ای است زنده، بانشاط و پویا که هدف آن زمینه سازی برای تربیت انسان هایی است که با انتخاب خویش در زندگی خود در همه ابعاد (مادی و معنوی، فردی و اجتماعی) بالنده، موفق و اثرگذار باشند.
“مدرسه زندگی” فرصت و امکانی برای شکوفایی استعداها، رشد و تحقق بخشیدن به اهداف و آرزوهایی است که هر فرد را به تناسب تفاوت‌ها و نیازهایی که دارد آماده بهتر زیستن می کند. این مدرسه، ترجمان زندگی معنادار و نشاط آور می شود به گونه‌ای که نمی‌توان میان آموختن و زیستن تمایزی قائل شد.
مدرسه زندگی مدرسه‌ای است پویا و بانشاط در راستای برخورداری از حق آموزش و ارتقای فردی دانش آموزان که در آن زندگی برای آینده توقف پیدا نمی کند و کیفیت لحظه برای آینده فدا نمی شود. در این نگاه ارتقای فرد بدون پذیرش مسئولیت اجتماعی غیر ممکن است. انتخاب فردی، توجه به تفاوت های فردی و یادگیری مهارت ها برای کاربست در زندگی از ابعاد مهم برنامه درسی در مدرسه زندگی است.

برنامه درسی در مدرسه زندگی

از آنجا که داشتن زندگی موفق، نیازمند مهارت ها و شایستگی‌هایی است که بایستی فرد از دوران کودکی تا نوجوانی و جوانی متناسب با سن خود کسب نماید، فراهم نمودن محیط و بستری مناسب جهت کسب این شایستگی‌ها در مدرسه و در خانواده ضروری است. این امر نمی تواند منفک از برنامه اصلی و به صورت برنامه هایی تکمیلی در مدارس تدوین گردد بلکه لازم است این شایستگی‌ها در متن برنامه درسی مدارس گنجانده شود.

این شایستگی ها ابعاد گوناگون شناختی، درون فردی و میان فردی را در برمی گیرد. برخی از مهم ترین آن ها عبارتند از:

توانایی ارتباط موثر با دیگران (با زبان مادری و با زبان‌های خارجی)، سواد ادبی، سواد ریاضی، یادگیری چگونه یادگرفتن، حل مساله، تفکر انتقادی، خلاقیت، کارگروهی و همکاری، شایستگی‌های پایه در علوم و فناوری، شایستگی دیجیتال (شامل فناوری اطلاعات و ارتباطات)، توانایی پردازش اطلاعات و مهارت‌های تحقیق، کارآفرینی (شامل “حس ابتکارعمل”)، احساس مسوولیت و آگاهی زیست محیطی، شایستگی اجتماعی و شایستگی مدنی (شامل مهارت های شهروندی).

تحقق این شایستگی‌ها، ضرورت بازنگری در برنامه درسی مدرسه را به وجود می آورد. کاربردی کردن موضوعات درسی، تلفیق کردن موضوعات مختلف، استفاده از محیط های حقیقی و مجازی برای ارائه طرح درس ها و فراهم نمودن بستر مناسب برای فراگیران به طوری که با تجربه و پژوهش خود به هدف برنامه درسی برسند از جمله ‌ی این ضرورت‌هاست.

در یک نگاه عمیق‌تر، تحقق مدرسه زندگی، تمامی ابعاد و جنبه های مختلف مدرسه را در بر می گیرد. اهداف، نظام مدیریتی، معماری فضا و محیط فیزیکی و تربیتی، ساختار و محتوای برنامه درسی، نقش کارکنان، معلم، دانش آموز، اولیا و جامعه محلی و سایر عناصر مدرسه همگی در پرتو این مفهوم، معنا و شکل جدیدی می یابد. بنابراین برای تحقق مدرسه زندگی لازم است هریک از مدارس با توجه به اقتضائات خود برنامه‌ای مدون و جامع به عنوان برنامه تحول تهیه و اجرا نمایند.

باور های زیر بنایی به یادگیری

انسان‌ ذاتاٌ یادگیرنده است و تمایل به یادگیری دارد؛ یادگیری برای او یک فرآیند ضروری،‌ فطری،‌ مستمر و مادام‌العمر است.
انگیزه‌های درونی زیربنای یادگیری معنادار و عامل تکامل انسان است.
یادگیری از جنس انتقال دانش‌ نیست؛ بلکه یک فرآیند ساخت معنا توسط یادگیرنده با تسهیل گری مربی است.
هر یادگیرنده یکتا و با دیگران متفاوت است؛ یادگیرندگان به روش‌های مختلف و با سرعت‌های متفاوتی یاد می‌گیرند.
یادگیری به توانایی برقراری ارتباط بین دانش‌ و تجربه‌های پیشین با تجربه‌ها، اطلاعات و مفاهیم جدید وابسته است.
یادگیری بطور جدی متأثر از روابط اجتماعی است؛ ما با دیگران و از طریق آن‌ها بهتر یاد می‌گیریم.
انسان به مثابه‌ي یک کل یکپارچه متشکل از ذهن، بدن و روان است.
یادگیری با ایجاد تجربه‌های هدف‌مند و معنادار، مؤثرتر است.
یادگیری از فرهنگ تاثیر می گیرد.
بازاندیشی و فراشناخت، برای شکل‌گیری فهم و یادگیری عمیق ضروری است. وقتی که یادگیرنده از شیوه‌ی تفکر و یادگیری‌ش آگاه باشد (فراشناخت داشته باشد)، کنترل بیشتری بر یادگیری خودش خواهد داشت، بنابراین یادگیری‌اش تسهیل می‌شود
یادگیری پیچیده و غیرخطی است. سطوح مختلفی دارد و به تلاش و مداومت در طول زمان نیاز دارد.
فرآیند‌های یادگیری به اندازه‌ی هدف‌ها اهمیت دارند.